top of page

Duchowieństwo litewskie

Byli duchowni Kościoła prawosławnego na Litwie podlegający jurysdykcji Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego

Na początku marca 2022 roku ks. protojerej Vitalijus Mockus, pełniący wówczas funkcję kanclerza Prawosławnej Cerkwi Litwy (PCL), a także ks. Vitalijus Dauparas i ks. Gintaras Sungaila, wystąpili w mediach oraz sieciach społecznościowych z krytyką Patriarchy Moskiewskiego Cyryla. Powodem były jego kazania, w których usprawiedliwiał rosyjską inwazję wojskową na Ukrainę.

17 marca w Wilnie odbyło się zebranie eparchialne (diecezjalne), podczas którego metropolita Innocenty zapytał zgromadzonych, jakie działania należy podjąć w obliczu trwającej wojny. Ks. Mockus oraz księża Dauparas i Sungaila zaproponowali zawieszenie liturgicznego wspomnienia (wspominania imienia) Cyryla, natomiast ks. Ananjew zasugerował metropolicie rozważenie ewentualnej zmiany jurysdykcji eparchii. Wszystkie te propozycje zostały odrzucone, a duchowni otrzymali naganę za swoją aktywność w mediach społecznościowych. W reakcji na to księża Sungaila i Dauparas złożyli prośby o przeniesienie w stan spoczynku (wykluczenie ze struktur) ze względów sumienia.

W rezultacie metropolita Innocenty wydał dość stanowcze, pierwsze od początku wojny, oświadczenie: „Stanowisko Prawosławnej Cerkwi na Litwie pozostaje niezmienne – stanowczo potępiamy wojnę Rosji przeciwko Ukrainie i modlimy się do Boga o jej jak najszybsze zakończenie. Jak zapewne zdołali Państwo zauważyć, my i patriarcha Cyryl mamy różne poglądy polityczne i różną ocenę bieżących wydarzeń. Jego polityczne wypowiedzi na temat wojny w Ukrainie to jego osobiste zdanie. My na Litwie się z tym nie zgadzamy”.

W kolejnym tygodniu metropolita wezwał dwóch duchownych na rozmowę i poinformował ich, że nie przychyla się do ich próśb o odejście ze struktur. Zaproponował im kontynuowanie posługi w parafii św. Paraskiewy (Piatnickiej) bez liturgicznego wspomnienia patriarchy, na co księża wyrazili zgodę i kontynuowali służbę.

Jednak 14 kwietnia, niespodziewanie i w ciągu jednego dnia, ks. protojerej Vitalijus Mockus został odwołany ze stanowisk kanclerza Prawosławnej Cerkwi Litwy, dziekana dekanatu wileńskiego oraz proboszcza soboru katedralnego Przeczystej Bogurodzicy. Jednocześnie księża Gintaras Sungaila i Vitalijus Dauparas zostali przeniesieni w stan spoczynku. Tym samym rozpoczęła się kampania mająca na celu dyskredytację tych duchownych. 23 kwietnia, w przeddzień Paschy, na drzwiach wszystkich świątyń wywieszono orędzie metropolity o „nożu w plecy”, wymierzone we wspomnianych kapłanów. Rozpoczęto również zbiórkę podpisów pod petycją „O zachowanie jedności Litewskiej Cerkwi Prawosławnej”, która 8 lipca, po trzech miesiącach intensywnych działań we wszystkich parafiach, została przekazana prezydentowi Litwy, Gitanasowi Nausėdzie.

W święto Męczenników Wileńskich, które celowo przeniesiono z 27 kwietnia na sobotę Tygodnia Paschalnego (29 kwietnia), zorganizowano procesję wymierzoną w niepokornych duchownych. Autokarami z całej Litwy zwieziono na nią kilkaset osób. Po Liturgii odbyła się „procesja na rzecz jedności Cerkwi na Litwie i pokoju w Ukrainie”, zakończona molebnem (nabożeństwem intencyjnym), podczas którego wznoszono modły o długie lata życia („mnoholetije”) dla patriarchy Cyryla, natomiast wspomnianych księży podczas ektenii błagalnej wymieniano z nazwiska jako tych, którzy popadli w schizmę.

10 mai pięciu duchownych – Vitalijusa Mockusa, Vitalijusa Dauparasa, Gintarasa Sungailę, Georgija Ananjewa oraz Władimira Sielawkę – zawieszono w czynnościach kapłańskich. Z kolei diakon Georgij Cyburiewkin, który w akcie solidarności z księżmi sam poprosił o przeniesienie w stan spoczynku, otrzymał decyzję odmowną (jego prośba została rozpatrzona zgodnie z wolą hierarchii). 23 czerwca ks. Gintaras Sungaila został pozbawiony stanu duchownego, a 29 czerwca ten sam los spotkał Vitalijusa Mockusa, Vitalijusa Dauparasa, Georgija Ananjewa i Władimira Sielawkę.

bottom of page