Ksiądz, więzień polityczny, prześladowany za działania na rzecz pokoju
Latem 2020 roku, po fali krytyki pod adresem głównej świątyni Sił Zbrojnych Federacji Rosyjskiej, metropolita zawiesił ks. Kurmojarowa w czynnościach kapłańskich na dwa miesiące „w związku z postępowaniem niegodnym duchownego Rosyjskiej Cerkwi Prawosławnej (RCP)”. Duchowny został również pozbawiony stanowiska docenta w Katedrze Teologii Kościelnej w Nowosybirskim Seminarium Duchownym.
1 kwietnia 2022 roku decyzją eparchii nowosybirskiej oraz dekretem patriarchy Cyryla, ojciec Ioann został pozbawiony stanu duchownego za publiczne sprzeciwianie się wojnie z Ukrainą. Obecnie ojciec Ioann pełni posługę w Rosyjskiej Cerkwi Prawosławnej poza Granicami Rosji (RCPzG) pod omoforem metropolity Agafangela. Siedziba zwierzchnika tego Kościoła znajduje się w Odessie.
7 czerwca 2022 roku służby bezpieczeństwa przeprowadziły rewizję w domu Ioanna Kurmojarowa (w monacyzmie ojca Ioanna), zabezpieczając sprzęt elektroniczny, dwie ikony, drewniany krzyż oraz sutannę. Mężczyzna został zatrzymany i oskarżony na podstawie art. 207.3 ust. 2 lit. „d” Kodeksu Karnego Federacji Rosyjskiej. Według postanowienia organów śledczych powodem wszczęcia sprawy było opublikowanie przez Kurmojarowa czterech nagrań wideo w serwisie społecznościowym WKontaktie. Ojciec Ioann wyraża w nich m.in. swoją opinię na temat wojny z Ukrainą. Biegli lingwiści, którzy przeprowadzili ekspertyzę materiałów wideo, doszli do wniosku, że Kurmojarow „rozpowszechnia celowo nieprawdziwe informacje o Siłach Zbrojnych FR”.
W nagraniach poświęconych wojnie z Ukrainą duchowny krytykuje rosyjską agresję z perspektywy doktryny chrześcijańskiej. Szczególną popularność zdobył fragment, w którym ojciec Ioann rozważa przyszły los agresorów: „W raju znajdą się ci, o których powiedziano: «Błogosławieni, którzy wprowadzają pokój» [Błogosławieni pokój czyniący]. «Pokój czyniący» – rozumiecie, na czym polega rzecz? A ci, którzy wywołali agresję, w raju nie będą” – mówi na nagraniu duchowny.
8 sędzia Sądu Rejonowego dla dzielnicy Kalininskiej w Sankt Petersburgu, Tatjana Alchazowa, zastosowała wobec ojca Ioanna środek zapobiegawczy w postaci tymczasowego aresztowania. Posiedzenie odbyło się bez udziału obrońcy Kurmojarowa – adwokata Leonida Krikuna, mimo że tego samego dnia rano powiadomił on śledczych o formalnym przystąpieniu do sprawy. Śledczy wręcz zapewniał adwokata, że posiedzenie sądu odbędzie się dopiero 9 czerwca.
Kurmojarow zaznaczał, że „mógł wydać się komuś kategoryczny w swoich wypowiedziach”, jednak miały one „wyłącznie charakter oceny opartej na Ewangelii”. Podkreślał również, że jest „chrześcijańskim pacyfistą”, a „głównym przykazaniem jest «Nie zabijaj» i wojny być nie powinno”. Duchowny przekonywał sąd, że nie stanowi zagrożenia dla społeczeństwa i nie zamierza się ukrywać. Sąd przychylił się jednak do wniosku prokuratury, umieszczając Kurmojarowa w areszcie śledczym do 6 sierpnia 2022 roku. Podczas pobytu w areszcie śledczym (SIZO) ojciec Ioann był poddawany naciskom ze strony funkcjonariuszy Komitetu Śledczego FR oraz FSB, którzy próbowali zmusić go do samoinkryminacji.
Niezależny projekt obrony praw człowieka „Wsparcie Więźniów Politycznych. Memorial” (kontynuujący prace nad programem tematycznym zlikwidowanego przez państwo Centrum Obrony Praw Człowieka „Memorial”), w oparciu o międzynarodowe kryteria definicji „więźnia politycznego”, uznaje sprawę karną przeciwko Ioannowi Kurmojarowowi (ojcu Ioannowi) za motywowaną politycznie. Działania te mają na celu przymusowe zakończenie lub zmianę charakteru jego działalności publicznej i są prowadzone wyłącznie ze względu na jego pokojową aktywność na rzecz obrony praw człowieka, jego przekonania oraz bezprzemocowe korzystanie z prawa do wolności słowa i informacji.
Podczas pobytu duchownego w areszcie śledczym presję na niego wywierały także media cerkiewne – na kanałach prawosławnych emitowano materiały godzące w honor i godność kapłana.
31 sierpnia 2023 roku ojciec Ioann został skazany przez Sąd Rejonowy dla dzielnicy Kalininskiej w Sankt Petersburgu na trzy lata pozbawienia wolności w kolonii karnej o ogólnym rygorze na podstawie art. 207.3 ust. 2 Kodeksu Karnego FR. Swoją decyzją sąd zakazał również ojcu Ioannowi prowadzenia jakiejkolwiek działalności publicznej w internecie przez okres dwóch lat. Sąd zaliczył na poczet kary okres pobytu w areszcie śledczym według przelicznika: jeden dzień w areszcie jako półtora dnia w kolonii karnej. 1 sierpnia 2024 roku ojciec Ioann opuścił kolonię karną IK-5 „Metallstroj”.
Obecnie duchowny w dalszym ciągu objęty jest zakazem działalności publicznej oraz znajduje się pod nadzorem administracyjnym. Pozbawiono go możliwości otwartego głoszenia kazań, nauczania dyscyplin teologicznych (czyli pracy w wyuczonym zawodzie) oraz publikowania. Wyrok skazujący uniemożliwia mu zarobkowanie w inny sposób niż poprzez ciężką pracę fizyczną, co jest nierealne ze względu na jego wiek i stan zdrowia. Ponadto ojciec Ioann nie ma możliwości pełnienia posługi w Federacji Rosyjskiej jako prawosławny duchowny – w aktach sprawy karnej pojawia się bowiem zarzut, że jako duchowny RCPzG mógłby rzekomo prowadzić na terytorium FR destrukcyjną, ekstremistyczną działalność oraz podsycać konflikty międzyludzkie i międzyreligijne.
Artykuły o ojcu Ioannie: